Tijdens de behandeling van de gemeentelijke begroting 2027 heeft Leefbaar ’s-Hertogenbosch gepleit voor meer realisme, scherpe keuzes en zichtbare resultaten voor inwoners en ondernemers. Met een begroting van ruim één miljard euro en een fors gegroeide ambtelijke organisatie ontbreekt het volgens Leefbaar niet aan geld of ambities, maar steeds vaker aan uitvoeringskracht en duidelijke prioriteiten. Verschillende voorstellen van Leefbaar werden aangenomen, maar op belangrijke onderwerpen bleef een meerderheid van de gemeenteraad uit.
Van ambities naar uitvoering
Voor Leefbaar staat bij iedere politieke beslissing één vraag centraal: wat betekent dit concreet voor onze inwoners en ondernemers? Want terwijl de gemeente steeds meer geld uitgeeft, ervaren inwoners een andere werkelijkheid. De wachttijd voor een sociale huurwoning bedraagt meer dan twaalf jaar, de leefbaarheid en veiligheid in wijken staan onder druk en ondernemers worstelen met stijgende lasten en regeldruk.
Leefbaar steunt investeringen in woningbouw, veiligheid, bereikbaarheid en de openbare ruimte. Maar geld reserveren is niet hetzelfde als resultaten boeken. Stikstof, netcongestie, personeelstekorten en beperkte uitvoeringscapaciteit zorgen ervoor dat plannen vertragen of zelfs helemaal niet doorgaan. Daarom moet de gemeenteraad volgens Leefbaar niet alleen sturen op geld en ambities, maar vooral op uitvoerbaarheid, prioriteiten en resultaat.
Uitvoeringstoets afgewezen: een gemiste kans
Samen met De Bossche Groenen, SP en CDA diende Leefbaar een motie in voor een integrale uitvoeringstoets op het collegeprogramma. Daarmee zou inzichtelijk worden welke ambities daadwerkelijk uitvoerbaar zijn, welke capaciteit beschikbaar is en waar knelpunten ontstaan. Tot teleurstelling van Leefbaar kreeg deze motie geen meerderheid.
Dat is betreurenswaardig. De ambtelijke organisatie groeit tussen 2022 en 2027 van 1.779 naar 2.091 voltijdsbanen, een stijging van ruim 17 procent. Toch klinkt voortdurend dat onvoldoende capaciteit beschikbaar is om alle ambities waar te maken. Juist dan moet de gemeenteraad vooraf weten wat haalbaar is en welke keuzes nodig zijn. Zonder dat inzicht bestaat het risico dat de raad jaar na jaar miljoenen beschikbaar stelt, om vervolgens achteraf te moeten constateren waarom plannen opnieuw niet zijn gerealiseerd. Niet achteraf verklaren waarom iets niet is gelukt, maar vooraf bepalen wat wél kan. Het afwijzen van deze motie is daarmee ook een gemiste kans om de controlerende rol van de gemeenteraad te versterken.
Hogere lasten en voorrang statushouders blijven bestaan
Ook op andere belangrijke onderwerpen kreeg Leefbaar onvoldoende steun. Zo blijft de extra verhoging van de OZB voor niet-woningen met 4 procent in 2027 overeind, evenals de aanvullende verhoging van de parkeertarieven met 5 procent in 2028. Voor Leefbaar is dat onbegrijpelijk. Terwijl ondernemers en inwoners al geconfronteerd worden met stijgende kosten, weigert de gemeente voldoende kritisch naar haar eigen ambities, uitgaven en organisatie te kijken. Een overheid die zelf onvoldoende prioriteiten stelt, moet niet telkens de rekening bij inwoners en ondernemers neerleggen.
Ook het voorstel om de voorrang voor statushouders bij de toewijzing van corporatiewoningen te beëindigen, kreeg geen meerderheid. De woningnood is enorm. Meer dan 15.000 woningzoekenden staan ingeschreven en de wachttijd bedraagt inmiddels meer dan twaalf jaar. Tussen 2018 en 2025 groeide de voorraad corporatiewoningen netto met slechts 1.352 woningen, terwijl in diezelfde periode 691 woningen aan statushouders werden toegewezen. Leefbaar vindt het niet langer verdedigbaar dat reguliere woningzoekenden jarenlang moeten wachten, terwijl statushouders voorrang krijgen. De wettelijke huisvestingstaakstelling moet volgens Leefbaar zoveel mogelijk worden ingevuld met alternatieven, zoals tijdelijke huisvesting en doorstroomvoorzieningen.
Wel resultaat: drie moties aangenomen
Ondanks deze teleurstellingen wist Leefbaar ook concrete resultaten te boeken. Drie moties, ingediend door raadslid Rinie Mees en medeondertekend door andere fracties, werden aangenomen.
Minder regels, meer menselijke maat. Met deze motie wordt het college opgeroepen bureaucratie binnen het sociaal domein terug te dringen. Vooral bij de ontwikkeling van de nieuwe Lokale Teams moet dienstverlening eenvoudiger en toegankelijker worden. Inwoners mogen niet verdwalen in formulieren of telkens opnieuw hun verhaal moeten vertellen. Zorgprofessionals moeten bovendien meer tijd krijgen voor daadwerkelijke ondersteuning in plaats van administratie.
Recht op ondersteuning? Dan ook daadwerkelijk bereiken! Vanaf 2027 verhoogt de gemeente de inkomensgrens voor bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag van 120 naar 130 procent van de bijstandsnorm. Maar een regeling heeft weinig betekenis als rechthebbenden niet worden bereikt. Dankzij deze motie moet de gemeente actief werk maken van het bereiken van inwoners die mogelijk recht hebben op financiële ondersteuning, met bijzondere aandacht voor de nieuwe doelgroep.
Versterking aanpak zorgfraude Wmo en Jeugdwet. Leefbaar wil meer grip op zorgfraude en de besteding van publieke middelen. Met deze aangenomen motie moet het college jaarlijks inzicht geven in de capaciteit voor fraudebestrijding, uitgevoerde onderzoeken, vastgestelde onrechtmatigheden, terugvorderingen en daadwerkelijk geïnde bedragen. Ook moet duidelijk worden hoe instrumenten zoals de Wet Bibob worden ingezet. Iedere euro die door fraude verdwijnt, kan immers niet worden besteed aan inwoners die daadwerkelijk zorg nodig hebben.
Niet de papieren begroting, maar het resultaat telt
Leefbaar blijft uiterst kritisch op een gemeentebestuur dat wensen en ambities blijft stapelen, zonder voldoende inzicht in de schaarse capaciteit, middelen en mogelijkheden om deze daadwerkelijk te realiseren. Wie geen prioriteiten durft te stellen en alles een beetje wil doen, loopt het risico uiteindelijk nergens écht het verschil te maken. Alles een beetje doen, is de facto niet leveren. Een begroting van meer dan een miljard euro is geen prestatie op zichzelf. Het gaat om de resultaten die inwoners en ondernemers daarvan terugzien. Leefbaar zal daarom kritisch oppositie blijven voeren en zich blijven inzetten voor een kleinere, efficiëntere en doelgerichte overheid die keuzes durft te maken en levert op wat er écht toe doet: veiligheid, wonen, zorg, een sterke lokale economie en een sociaal vangnet voor wie het écht niet op eigen kracht redt. Niet de omvang van de overheid of haar ambities, maar haar daadwerkelijke betekenis voor onze inwoners en ondernemers moet de maatstaf zijn.
